Σαν παραμῦθι

Opera Snapshot_2019-10-11_170844_www.enetenglish.gr

Ἡ εὐφυΐα ἀναγνωρίζεται. Πάντοτε. Με χωροχρονική ἰσχύ που διατρέχει τα πεδία τού ἐπιστητοῦ και με πιο ἒκδηλη ἒκφανση στο χῶρο τής Ἐπιστήμης, τής Τεχνολογίας, τής Καινοτομίας και τής Οἰκονομίας. Παντοῦ. Κατά συνέπεια, πρόκειται για ἀξίωμα που ἐπικυρώνοντας τη διπολική σχέση Χώρου και Χρόνου καταξιώνει ἐκεῖνα τα πρόσωπα που με το ἐμβληματικό ἒργο τους κατέστησαν σημεῖα ἀναφορᾶς μιας ὁλόκληρης περιόδου. Ἐάν στην ἐξίσωση βάλουμε και την Τέχνη, τότε ἀσφαλῶς ἡ περίμετρος τού κύκλου αὐξάνεται και ὁ ὂγκος τής σφαίρας, με τη σειρά του, διευρύνεται.

Στην καρδιά τού πνεύμονα τῶν παλαιῶν Ἀθηνῶν, ἐκεῖ κάτω χαμηλά στο Πεδίον του Ἂρεως μία παράσταση ἒμελλε να γράψει και να μείνει στην Ἰστορία. Τοῦ Τόπου, τῆς Κοινωνίας, τῶν πρωταγωνιστῶν, τῶν Ἰδεῶν, τῶν συνεργιῶν, τῶν θεατῶν. Κι αὐτό συμβαίνει, καθώς κατάφερε να συγκεράσει στη διάρκεια μιας παράστασης ἓνα σύνθετο σύνολο στοιχείων που ὃμοιό του δεν ἒχει ἐμφανιστεῖ ἐπί σκηνῆς.

Ἡ εἰδολογική κατάταξη τού ἀρχαίου ἑλληνικοῦ θεάτρου παροῦσα. Ἀπό την κωμωδία και το σατυρικό δράμα μέχρι και τις τραγικές σκηνές με τις μονωδίες και τους κωμμούς να διαδέχεται ἡ μία σκηνή την ἂλλη τόσο ἐλεύθερα ἀβίαστα και γρήγορα ὣστε ὁ θεατής ἀποκόμιζε την αἲσθηση ὃτι δεν διαλέγονται μόνον οἱ ἡθοποιοί ὑποδυόμενοι τοὐς χαρακτῆρες τῶν ρόλων τους μα ἡ στιχομυθία, αὐτή ἡ ἀνελέητα ἀπίστευτη διαδοχή ἐρωταποκρίσεων με ὑψηλή ἒνταση, ρυθμό και ἀκρίβεια, ἀγκάλιαζε και τα σκηνικά και μαζί και τα κοστούμια ὃλων ὃσοι βρίσκονταν ἐπί σκηνῆς. Την εἰκόνα συμπληρώνει ἡ πρωτοτυπία τής ζωντανῆς ἐνορχηστρώσεως, τέτοιας ἐφάμιλλης μα και σίγουρα διακριτῆς σε πληρότητα ποικιλία και ἰδιαιτερότητα τόσο τῶν μουσικῶν ὀργάνων ὃσο και ὡς προς τη δεξιοτεχνία, την ἀρτιότητα και την αἰσθαντικότητα τού ἠχητικοῦ μέλους τῆς παραστάσεως. Κι ὃλος αὐτός ὁ πρόλογος για τα περιφερειακά τοῦ ἒργου. Για το “πώς”. Μα το περιεχόμενο, ἡ οὐσία και δή, ἡ πέμπτη, ἡ πεμπτουσία ἀνήκει ἀξιωματικά, ἀπό τον Θέσπι κιόλας, στις ἰδέες που κουβαλάει στο σανίδι ἡ παράσταση τοῦ ἒργου.

Ἀπό ἐδῶ, μάλιστα, ἐπεκτείνονται και οἱ καινοτομίες του. Πρωτίστως, ἡ σύλληψη τοῦ “μύθου”. Ἂλλωστε, κάθε ἒργο βασίζεται και σ’ ἓναν μῦθο. Ἂν, μάλιστα, συμβαίνει ἡ μυθιστορία του να πατάει πάνω και σε ἱστορικά γεγονότα και δεδομένα, τότε θεμελιώνεται σε γερές βάσεις και σε στέρεα ἓδρανα.

Ἢδη, ἐξάλλου, ἀπό την ἐποχή τής κλασσικῆς Ἀθήνας ἢ και ἀκόμη πιο πίσω κοιτώντας ἀπό τα χρόνια τοῦ παπποῦ – Ὁμήρου, ἢμασταν ἐξοικειωμένοι στο να συνθέτουμε ἐπαίνους, παιάνες κι ὓμνους, ὑμνολογώντας πρόσωπα θεῶν κι ἀνθρώπων μαζί και συμπεριφορές και στάσεις.

Μα, ἡ πρωτοτυπία, ἐδῶ, στην παράσταση ἒγκειται στην καινοτομία της. Το πρόσωπο γύρω ἀπό το ὁποῖο συντίθεται ὃλο το ἒργο δεν ἐμφανίζεται ποτέ ἐπί σκηνῆς. Και ἐνῶ και σε ἂλλες ὑποθέσεις ἡ ἀναμονή ἢ το “περίμενε” συνιστᾶ κεντρικό ἂξονα γύρω ἀπό την ἀνθρώπινη ματαιοδοξία ὁμοῦ και κενοδοξία, με τη μετάθεση και την προβολή τῶν λύσεων στο μέλλον, ἐδῶ, οἱ λύσεις, ἡ ἀντιμετώπιση τῶν καταστάσεων, στην κλίμακά τους ἀπό ἐλαφρεῖς ὡς κι ἐπώδυνες περνοῦσε ἐπιτυχῶς μέσα ἀπό τη διαχείριση και την πολιτεία ἑνός ἀνδρός. Ἀφανοῦς. Σε πλήρη ἐναρμόνιση κι ἀντιστοιχία με το πανάρχαιο πανελλήνιο σύνθημα «Ἒργων πρηκτήρ και λόγων ρητήρ», προάγοντας το Ἒργο, ὡς ἒννοια, ἰδέα και σύνολο πράξεων, θα συντελέσει μέσω αὐτῶν στην προβολή, ἀνάδειξη και καταξίωση τοῦ ἰσχυρότερου ἀνταγωνιστικοῦ πλεονεκτήματος [κι αὐτοῦ ἀφανοῦς], τῇ ἐξαιρέσει τῆς γεωγραφίας, τῆς χώρας μας, τοῦ ἂϋλου Πολιτισμοῦ της. Θα ξεχωρίσει, θα καινοτομήσει, θα διακριθεῖ για το σύνολο τής προσφορᾶς του. Κυρίως, ἀπό τους συνεργάτες του. Ὂχι τους ὑπαλλήλους του, ἀφοῦ ἐκεῖνες οἱ σκληρές ἐποχές μετά το ‘40 και το ‘50, οἰκοδομήθηκαν σε σχέσεις ἀλληλίας και συνεργασίας. Και οἱ συνεργάτες του ἒγιναν συνεργοί στο ὃραμά του για τον Πολιτισμό. Και με πενιχρά μέσα ξεπέρασαν στην πορεῖα ἀπό κοινοῦ και σκοπέλους και ὑφάλους. Ποτέ μόνοι, ποτέ ὁ ἓνας χωρίς τη συνδρομή τού ἂλλου. Και οἱ ἂλλοι ἒκρυβαν ἰσχυρές προσωπικότητες στο χῶρο τους’ μα, στην ἰδιωτική τους ζωή τα πράγματα περιπλέκονταν και ἐξελίσσονταν μέσα από μία ἐπώδυνα λυτρωτική στην ὁλοκλήρωσή της σύγκρουση.

Ὂχι σαν ἀλλά πραγματικά ρεαλιστικό domino effect. Κυρίως πολυεπίπεδο πολυάνθρωπο και ὡς ἐκ τούτου πολυσύνθετο. Σύγκρουση ὡς μέρος μιας διαδικασίας προόδου, ἐξέλιξης, προχωρήματος τῆς ζωῆς και ἐπακόλουθα τῆς ὓπαρξης σε ἀτραπούς και μονοπάτια κλιμακούμενα ἀπό ἀχαρτογράφητα ὡς πολυπερπατημένα. Και ἀπό το ἐπίπεδο βλέμμα τής καθημερινότητας μέχρι και την ὑψηλή θεωρία τοῦ βίου. Και ἀπό το κυματῶδες τῶν συντροφικῶν σχέσεων στο θυελλῶδες τῶν ἐρωτικῶν συντρόφων. Και ἀπό τις ἠθικά ἀκέραιες συζυγικές σχέσεις στην υἱοθέτηση ἐλεύθερων κι ἐλευθέριων ἀρχῶν. Και ὃλες μα ὃλες οἱ συγκρούσεις να γυρίζουν γύρω γύρω σαν ἓνα γαϊτανάκι’ γαϊτανάκι ἀπελευθερώσεων’ γαϊτανάκι παθῶν. Προβολή, καταξίωση, λεφτά, γυναῖκες [κι ἀντιστρόφως, ἂνδρες], τζόγος, ὁμοφυλοφιλία κρυφή, και το σχῆμα τής “καμπάνας” τῶν γραφημάτων τῶς στατιστικῆς να ἐπικυρώνει την ἀκρίβεια και την ἀλήθεια τῶν ἀνθρώπινων παθῶν. Εἲσοδος, ἂνοδος, καμπύλη, κάθοδος ἢ και κατάρρευση. Ἐντός κι ἐκτός τοῦ ἀνθρώπου. Ἐντός κι ἐκτός τῶν σχέσεών του, με εὐρύτητα ἀπό τις οἰκογενειακές ὡς τις ἐρωτικές κι ἀπό τις ἐπαγγελματικές ὡς τις πολιτικές [ἂλλωστε, πρόκειται για μία ἀπό τις πιο ἐρεβώδεις ἐποχές τοῦ σύγχρονου ἑλληνικοῦ πολιτικοῦ βίου], κι ἀπό τις οἰκονομικές ὡς τις πνευματικές ἡ ἐναλλαγή ἐπί σκηνῆς ἁπλῶς ἐπικυρώνει το διαχρονικό “τά πάντα ῥεῖ και οὐδέν μένει”.

Και ἡ ἱστορία τῆς παράστασης ἒχει πληρότητα και δομική ἀκεραιότητα με ἀρχή μέση και τέλος’ με ἀφήγηση και δέση με αὐτοτελῆ ἀκέραια “ἐπεισόδια”, με δωρικούς διαλόγους, σαφεῖς ἐρωταποκρίσεις [με διπλή ἀνάγνωση], κείμενο γραμμένο με απαιτήσεις. Κι ὁ λυρισμός ἀφήνεται να ξεχειλίσει πλουσιοπάροχα μέσα ἀπό τη συζυγῆ συνύπαρξη κλασσικῶν και ψηφιακῶν σκηνικῶν’ μέσα ἀπό την πολυχρωμία την ποικιλία και την ποιότητα τῶν ἐνδυμάτων’ μέσα ἀπό τις χορογραφίες’ μέσα ἀπό τη μουσική και το τραγούδι που ἒντυνε κι ἒδενε μαζί ὃλη την παράσταση ὁμοιάζοντας με σχεδόν ἀναμόρφωση τῶν ἀρχαίων χορικῶν, ἐκεῖ ὃπου ὁ Χορός σχολίαζε κι ἒπαιρνε θέση ἀπέναντι στα δρώμενα τῶν ἐπί μέρους σκηνῶν. Ἒτσι και ‘δω, το τραγούδι διαλέγεται με τα διαλογικά μέρη τῶν ἐπεισοδίων τῶν σκηνῶν. Ζωντανά, ἂμεσα, δυναμικά’ συνθέτοντας, κατ’ αὐτόν τον τρόπο ἓνα ἀποτέλεσμα ὑψηλῆς αἰσθητικῆς ἀξίας.

Για τον Καλλιτέχνη που μένοντας στην ἀφάνεια ἀνέδειξε μέσα ἀπό το Ἒργο του τον σύγχρονο ἑλληνικό πολιτισμό ἀξιοποιώντας το νέο, τότε, εἶδος τῆς ἓβδομης Τέχνης (7ης), τον Κινηματογράφο και γράφοντας με την κιμωλία στην κλακέτα “σκηνή”, “πράξη”, “λήψη”, ἒκλεισε το μεγαλεῖο ἑνός λαοῦ. Για την τιτάνια ἀντοχή του, γλιτώνοντας το ἐκτελεστικό ἀπόσπασμα, να ἀποτυπώσει με την κάμερα και να ἀποδώσει με τη φωνή του την ἡμέρα που γίναμε ξανά ἐλεύθεροι, σαν σήμερα, στο λίκνο τῆς Δημοκρατίας, στις 12 Οκτωβρίου το ‘44. Για ἐκείνους που παίρνοντας την σκυτάλη μεγαλούργησαν σκηνοθετικά “Στο δικό μας σινεμά”. Για ἐκείνους που ὑποδύθηκαν μαεστρικά τούς χαρακτῆρες τῶν ρόλων τους ἐπί σκηνῆς. Φόρος τιμῆς για τη σημερινή ἡμερομηνία. Για τον Φιλοποίμενα Φίνο, που μάς ἐπέτρεψε να δοῦμε, μέσα ἀπό το φακό του, τη ζωή σαν παραμῦθι.

Opera Snapshot_2019-10-11_171531_www.texnes-plus.gr

 

Ἀθῆνα, 12 10 2019.

 

This entry was posted in 2019, Ἑλλάς, Ἑλληνισμός, Ὑπηρεσίες, Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, Διπλωματία, Θέατρο, Ιστορία, Κριτική Θεάτρου, Κινηματογράφος, Οκτώβριος, Προσωπικότητες, Παράδοση, Παιδεία, Πολιτισμός, Πολιτική, Σαν σήμερα, Σεπτέμβριος and tagged , , , . Bookmark the permalink.